august

Хүний заян эх хүнгүйгээр төсөөлөшгүй билээ. Иймээс хүн төрөлхтний эх булаг нь эх хүн , эх хүн болохоор аоаг дэлхйи ч түүнйи өмнө аяндаа сөхрөх мэт. Айл гэрийн өнгө жавхааг гэрийн эзэгтэй тодорхойлсоор ирснийг монголчууд "Айлд нөхрийнх нь нэрээр орж, эхнэрийнх нь нэрээр гардаг " хэмээн өгүүлнэ. Айл гэрийн нэгэн тулгуур нь эмэгтэй хүн байдаг болохоор улс орны ч тулгуур нь эмэгтэйчүүд болж байдаг билээ. Монгол эмэгтэйчүүд айл гэрийг төдийгүй улс орноо удирдан жолоодсоор ирснийг өнгөрсөн түүх тодруулан гэрэлтүүлсээр байна. Үүнд: Боржигон овогтны алдарт эх Алугуа хатан, Чингис хааны эх Өэлүн , хатан Бөртэ, Хулан , Эсүй, Эсүгэн , охин Алтанбэх , Цэцээхэн, Мандухай хатан гэх зэрэг хатдын түүх нэн баян. Боржигон овогтны алдарт эх Алунгуагын сургааль , домог , таван хүүгийнх нь эвлэрэл нь зуу зуун жилийн турш Монгол түмний эвлэрэлийн сургааль болж , сайн сайхан аж байдалд хөтөлж байсаан. Өэлүн хатан нь Олхонуд аймгийн хүн бөгөөд Хамаг монголын Есүхэй баатрын авааль гэргий болж, хожмын түүхэнд нэрээ мөнхөлөх Тэмүжин, Хасар , Хачиун, Тэмүгэ Отчигон нэрт дөрвөн хөвгүүн, Тэмүлэн нэрт ганц охин төрүүлсэн билээ. Есүхэй баатрыг Татаруудад хорлогдсоноос хойш түүний байгуулсан улс орныг удирдан эвэетэй байлгахыг хичээн байсан. Гэвч хөвгүүдийн хамт өнчрөн үлдэж, өөрийн хүүхдүүдийг багаас нь эхлэн эвтэй найртай байлган , амьдралын бэрхшээлд үл шантран , хатан зоригт хаан хөвгүүдийг хүмүүжүүлсэн билээ. Түүний сургааль нь монгол төрийн эв нэгдэл , алтан ургын эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж алдагдсан улс иргэнээ эргүүлэн авч, төрт улсаа нэгтгэн байгуулагдахад чиглэгдсэн байв. Мөн түүний өргөн авч хүмүүжүүлсэн хөвгүүд нь ухаан билэгт , үнэнч шударга Шихихутуг, Борохул, Хөхөчү нар юм. Мөн Чингис хааны эх хатад маш ухаалаг ,байсан ббөгөөд төрийн хэрэгт маш их нэмэр туслалцаа болж байсан бизээ.Бөртэ хатан Жамухыг ухаалгаар танисан учир Жамуха " Их домогч эхнэртэй байсанаас Тэмүжин чамд дийлэгдэв " гэж Чингис хаанд хэлж байсан түүхтэй билээ.

Зияа Улаанбаатар хотынхоо гэгээлэг хэдэн зургыг орууллаа. УБ дээ сэтгэл дундуурхан явдаг хүмүүс энэ зурагнуудыг хараад жаахан ч гэсэн өөрөөр харж магадгүй л юм. Миний хувьд UB дээ хайртай . хэхэ

Бөөгийн мөргөл нь шүтлэгийн анхдагч хэлбэр,онгон тэнгэрийн далдын ид шидэнд итгэдэг сүсэг юм. "Энэ үеийн эзэн тэнгэр нь Бөөгийн онгон байсан бөгөөл онгод нь бөөгийн янз бүрийн даалгаварыг биелүүлэн нууцыг мэдэж ирэх , ад зэтгэр, тэрсүүдтэй тэмцэх замаар бөөд тусалдаг" гэж тэр үеийн хүмүүс ухаарснаас шүтлэгийн энэхүү ёс бии болсон. Эртний монголууд бөөгийн шашинд " байгаль ертөнц , хүн амьтдын цаана тэд бүхнийг харж хандаж байдаг тусгай эзэн тэнгэр нуугдаж байдаг " гэсэн ойлголттой ханддаг байв. Энэ ойлголт нь Бөөгийн шашны ертөнцийг үзэх үзлийн гол үндэс болдог . Бөөгийн дээд шүтээн нь " Тэнгэр" . Тэнгэр бол амьдрал , амь хайрлагч эр буву "эцэг" , газар дэлхий бол хэлбэр дүрс хайрлагч эм буюу "эх" болдог ажээ. Овгийн шүтлэг нь : Онго , удган мод, уул овоо, усан тахилга байна. Тахилгыг бөө эрхлэн явуулна. Эртний монгол аймгууд цөм бөө мөргөлтэй байв. Хүннү гүрний хаан өглөө наранд , үдэш саранд мөрөгдөг байжээ. Хубилай хаан/1260-1294/-ы үеэс Монголын бөөгийн мөргөл төрийн зонхилох шашин байха түр алджээ. Түмэдийн Алтанхан Монголд Шарын шашныг анх дэлэгрүүлж, бөөгийн мөргөлтэй ширүүн тэмцэл хийсэн боловч аажимдаа тэмцэхээ больж , бөө мөргөлийн зарим зүйлийг лам нар ашиглаж ирсэн байна. мөн лам нарын "Чойжин буух ", "Зод тавих", "Гүрэм дором " гарагх нь цөм бөөгийн шашинаас үүсэлтэй. Бурханы шашин зонхилох болсон ч бөөгийн зан үйл монгол нутагт хадгалагдаж үлдсэн юм. Монголын бөөг "харын" болон "цагааны" гэж ерөнхийд нь ангилах бөгөөд бөөгйин талаар Б.Ринчен , Ч.Далай , О.Пүрэв, С.Дулам нарыын эрдэмтэд нарийвчлан судалсан байдаг байна. Халх бөөгийн өмсгөл Malavi бөө Indian бөө Сибир бөө Татар бөө Якут бөө

Төв ба Дорнод азид оршин тогтнож байсан улс Манж /Манжуур/, Зүүн хойд Хятадын нутагт аж төрж байсан Түнгүс угсааны аймаг юм. 16-17р зууны үед Манж нар гурван том аймагт , аймгууд нь олон жижиг хэсэгт хуваагддаг байв.16-зууны үеэс манж нарын дунд газар тариалан, гар урлал хөгжин үйлдвэрлэх хүчинд нь мэдэгдэхүйц ахиц гарч , хүн ам эрчимтэй өссөн . Ийнхүү манж нарын дунд феадалын харилцаа үүсэж, язгууртнууд бий болсон. Тэдгээрийн дотроос Айсин/алтан/ овгийн тэргүүлэгч Нурхач /1575-1626/ тодорч , манж түнгүс угсааны олон аймгийг нэгтгэн 1616 онд Чин улсыг байгуулж, өөрийгөө хаанаар өргөмжлөн Хэтү Ала уулын хавьд улсаа төвлрүүлэв. Манж улс хил залгаа улсуудад түрэмгийлж, цэргийн зохион байгуулалтаа шинэчлэн , найман тугийн зохиион байгуулалт бүхий байнгийн цэрэгтэй болж, 1618 онд Хятадын Мин улсын зүүн хойд хязгаарыг эзэлжээ. Хятад/1644/ , Өвөрмонгол /1635/, Халх/1691/, төвд/1720/, Дорнодтуркестан,Ойродмонголыг /1755-1758/ эзлэн авч ноёрхлоо тогтоон улмаар Мьянма /Бирма/, Вьетнам , Балба, Солонгос улсыг хараандаа оруулжээ.Хятадад эрхшээлээ бэхжүүлэн чандлан захирч байхын тулд улс төрийн төвөө Бээжинд шилжүүлсэн байна. 19-р зууны дундаас Манж Улс доройтож , империалист гүрнүүдийн түрэмгийлэлд өртөн тэдгээрийн хагас колони болжээ . 1905 оны Оросын хөрөнгөтөний ардчилсан хувьсгалын нөлөөгөөр Манжийн захиргаанд байсан улс түмний үндэсний эрх чөлөөний тэмцэл өрнөж 1911 онд Манж улсыг бүрмөсөн түлхэн унагасан байна. Түнгүс хүн иймэрхүү хүн байжээ гэж Харин Манж эзэгтэй нар нэг иймэрхүү

Hun gedeg bol delhii deer amidarch baigaa hamgiin bolovsrongui undur hugjiltei oyun uhaant amitan yum.Hun turulhrun ertnees uursdiiguu sonirhon sudalj uursdiin uusel garliig tailbarlahaar hicheej bgaa bolovch haraahan negdsen dugneltend hurch chadaagui bgaa buguud yanz buriin taamaglaluudiig devshuulseer bdag.Humuus uursdiin uusliig yanz yanzaar tailbarladag. jishee n hun michnees uussen, huniig burhan buteesen, Adam eve 2iin ur sad geh met . minii bodloor mich hudulmuriin ur dund hun bolson geh uzel ilii duhumtei met sanagddag. Uchir n bid uursdiin udur tutmiin amidraliig ajiglasan ch ter hun hudurlmurluh tusam tuunii bie mahbodi hugjij, mun hudulmurluhiin hereer alivaag oilgon uhaaran shiniig seden, alivaa zuiliin uchriig tailan oilgodog met sanagddag. zarim negen sonirhiltoi bichleg bolon zurguudiig oruullaa sonirhood uzeerei. comment" /> Edgeer n homohabilis geh ertnii humuus yum. Mun homohabilis gedeg n duutei hun" gedeg utgatai yum bna. 2.2-oos 1.6 say jiliin umnu puun bolon umnud afrikt amidarch baisan . Holimog tejeeltei baisan buguud eregtei n 131cm undurtei 37kg, harin emegtei n 100cm undurtei 32kg jintei baisan yum baina. tarhinii hemjee n orchin ueiin hunii tarhinii 47%tai tentsuu baijee.